Hayatı zorlaştıran 8 düşünce hatasına dikkat

Psikolog Barış Gürkaş, “Düşünce hatalarını şöyle bir örnekle anlatacak olursak: Bazı insanların zihinleri, yaşanan olayları gerçeğe pek uymayan şekilde felaketleştirerek yorumlarlar, bir başka kişi ise olan bütün her şeyin kendisiyle ilişkili olduğunu düşünür. Bu ve buna benzer düşünce stillerine biz psikologlar düşünce hataları diyoruz. Bunlar farklı şekillerde ve oranlarda tüm insanlarda görülmekle birlikte psikolojik rahatsızlık yaşayanlarda daha fazla görülür” dedi.

Kişinin kendisine ve çevresine dönük düşünce hatalarının hayatı oldukça zorlaştırdığını kaydeden Gürkaş, “İlişkilerimizi olumsuz etkiler. Bu düşünce hatalarını daha detaylı incelemek ve kendinizdekilerin farkına varmak için dikkat edilmesi gerek” ifadelerini kaydetti.

Psikolog Barış Gürkaş, hayatı zorlaştıran 9 düşünce hatasını şöyle sıraladı:

“1) Keyfi Çıkarsama: Bir durum karşısında destekleyici kanıtlar olmadığı halde hatta gerçekte tersine kanıtlar olmasına karşın belli bir sonuca ulaşmayı anlatır. Örneğin: Yöneticisi tarafından konuşmaya çağırılan bir çalışanın “Yaptığım işler kötü olduğu için benimle konuşmak istiyor” diye düşünmesi.

2) Seçici Soyutlama: Olayları bağlamdan kopartarak bir detaya odaklanma, durumun daha belirgin diğer özelliklerini ihmal etme ve bu sınırlı özellik temelinde bütün yaşantıyı kavramlaştırmadır. Örneğin: bir konferans sonrası herkesin çok beğendiğini söylemesine karşın bir kişinin olumsuz eleştirisi yüzünden, kişinin kendini kötü hmesi bu durumu anlatır.

3) Aşırı Genelleme: Tek bir olayı referans alarak genel bir çıkarım yapmak ve olumsuz sonuca ulaşmak. Örneğin: sevgilisi tarafından terk edilen birinin hayatı boyunca sevilmeyeceğini ve mutlu olamayacağını düşünmesi.

4) Büyütme ve Küçültme: Kişi bazı olayları yorumlarken, öznel bir takım ağırlıklar atfederler. Bu düşünce hatasını yapan kişiler kendi yaptıklarını küçük yapmadıklarını ise büyük görürler.

5) İkili Düşünme: Kişi durumu ya hep ya hiç şeklinde algılar. Örneğin: Mükemmel değilsem bu benim başarısız olduğum anlamına gelir.” “Beni eleştiriyorsa sevmiyor demektir ”

6) Kişiselleştirme: Sıkıntıda olan bireyler sıklıkla kendi kendilerine ve kendi ruhsal acılarına aşırı odaklanırlar. Bu nedenle olumsuz bir olay veya durum ortaya çıktığında bunun reddedildikleri veya suçlandıkları şeklinde kendileriyle ilgili olduğunu düşünme eğilimindedirler.

7) Felaketleştirme: Küçük bir bilgiden yola çıkarak, o bilgiyi de yeterince değerlendirmeden durumu hep olumsuz olarak değerlendirmek. “İşi yetiştiremedim, beni kovacaklar”

8) Zihin okuma: Çevremizdeki insanların düşündüğünü bildiğimizi ve onların da bizim ne düşündüğümüzü bildiklerini düşünürüz. Örneğin biz konuşurken esneyen birini gördüğümüzde sıkıldığını düşünmemiz buna bir örnektir.”