49 yıldır iki kıtayı birleştiren Boğaz'ın gerdanlığı: 15 Temmuz Şehitler Köprüsü

"İstanbul Boğazı'nın gerdanlığı" olarak adlandırılan ve 30 Ekim 1973'te hizmete açılan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, 49 yıldır Asya ile Avrupa kıtaları arasında ulaşımın yegane rotalarından oldu.

Yüzlerce yıllık fikir: İki kıta arasında köprü projesi
Tarihi, siyasi, ticari ve kültürel değerini yüzyıllardır koruyan İstanbul'un iki yakasını bir araya getirme fikri milattan önceye kadar uzanıyor. Söz konusu coğrafyada hüküm süren medeniyetlerin en büyük hayallerinden biri, iki kıtanın bir araya getirilmesiydi.

1950'lerde Demokrat Parti istedi, yapılamadı
Özellikle 16. yüzyıldan sonra iki kıtanın birleştirilmesine ilişkin çok sayıda fikir ve proje ortaya atılmış ancak Boğaziçi Köprüsü'ne kadar gerçekleşmemişti. 1950'lerde Demokrat Parti hükümetinin isteğiyle Boğaz köprüsü konusunun incelenmesi için İstanbul Belediyesi, Karayolları Genel Müdürlüğü ve İTÜ ilgililerinden oluşan bir komite kuruldu. Komitenin, konunun uzman bir firmaya incelettirilmesi önerisiyle Karayolları Genel Müdürlüğü, ABD'li bir firmadan teklif istemiş ancak mali ve yönetsel zorluklar nedeniyle proje uygulanamamıştı.

İnönü "yıkılır" dedi, Ecevit "Zenginler geçecek" dedi
Rahmetli Başbakan Adnan Menderes, Boğaz'a köprü yapmak isteyince, İsmet İnönü 'yıkılır' diyerek karşı çıkmıştı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) 1968 yılında 1. Boğaz Köprüsü'nün yapılmaması için dava açmış, "Boğaz Köprüsü, Türkiye ve İstanbul'un başına gelen en büyük felakettir" açıklaması yapmıştı.

Diğer taraftan dönemin CHP Eski Genel Başkanı Bülent Ecevit'in de köprüyü istemediği tarihçiler tarafından sıkça dile getirildi. Ecevit'in mitinglerde dahi "Köprüden zenginler geçecek. Hiç gereği yokken İstanbul'a asma köprü yapıyorlar. Bu köprüden mutlu azınlık, zenginler geçecektir" sözleri dönemin gazete manşetlerinde sıkça yer aldı.

"BOĞAZIN GÜZELLİĞİNİ BOZAR" DEDİLER
"Boğazın güzelliğini bozar" dediler
CHP'li Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya da, "Boğazın güzelliğini bozar" ifadelerini kullandı. CHP'li Eski Maliye Bakanı Prof. Dr. Besim Üstünel ise, "Köprü akıl ve hesap işi değildir" iddiasında bulundu. Öte yandan bazı kesimler ise "Boğaz Köprüsü yerine Zap Suyu'na köprü yapalım" diyerek açık açık yatırımın önüne set oldu.

İstanbul trafiği artınca adım atıldı
İstanbul'un 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra hızlı bir kentleşme sürecine girmesi, yerleşim yerlerinin büyümesi, göç dalgaları ve trafiğin artmasıyla Boğaz'da köprülerin yapılması için ilk adımlar atıldı.

İngiliz ve Alman firmalar yapımını üstlendi
İki kıtanın birbirine bağlanması için yapılacak köprü için hazırlanan proje kabul edildi. Yapımını İngiliz ve Alman firmalarının üstlendiği Boğaziçi Köprüsü'nün inşasına, Şubat 1970'de Beylerbeyi ayak sahasında yapılan törenle başlandı.

1560 metre uzunluğunda
Toplam uzunluğu 1.560 metre, kuleler arası uzunluğu 1.074 metre olan 6 şeritli köprünün inşası sırasında 63 bin metreküp kazı yapılırken, 71 bin metreküp beton, 4 bin ton betonarme çeliği, 17 bin ton yapı çeliği ve 6 bin ton kablo çeliği kullanıldı.

3 yıl 8 ayda bitti, Fahri Korutürk açtı
Yaklaşık 3 yıl 8 ayda tamamlanan Boğaziçi Köprüsü, 23 milyon 213 bin 666 dolara (dönemin rakamlarıyla 191 milyon 785 bin 265 liraya) mal oldu.

İki yakayı birbirine bağlayan ilk köprü olan ve yapımı öncesinde büyük tartışmalar yaşanan Boğaziçi Köprüsü, tamamlanmasının ardından Cumhuriyetin 50. yıl dönümü olan 29 Ekim'den bir gün sonra, 30 Ekim 1973'te dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açıldı.

15 Temmuz şehitleri anısına adı değiştirildi
Boğaziçi Köprüsü'nün resmi adı, 26 Temmuz 2016'dan itibaren, 15 Temmuz'daki hain darbe girişimi sırasında burada hayatını kaybedenlerin anısına 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi.

15 yıl boyunca iki yakayı tek başına birleştirdi
İlk yılında günde ortalama 24 bin araca hizmet veren köprü, 15 yıl boyunca İstanbul'un iki yakası arasında kara ulaşımını sağlayan tek bağlantı yolu olma görevini sürdürdü. Köprü bu görevi, 1988'den itibaren Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 26 Ağustos 2016'dan itibaren de Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile paylaşmaya başladı.

İstanbul trafiğini hafifletiyor
Bugüne kadar yüz milyonlarca aracın geçişini sağlayan köprü, İstanbul ulaşımının çok önemli bir halkası olma özelliği taşıyor ve megakentin trafik yükünü azaltma konusunda büyük rol oynuyor.

Maratonun da bir parçası
15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nü de kapsayan güzergahta 1979'dan itibaren maraton da düzenleniyor. Her geçen yıl daha çok ilgi çeken maraton, uluslararası alanda da oldukça ses getiriyor. Kaynak: EnsonHaber