Van Gölü'nün eşsiz ekosistemini kurtarmak için 2021'de başlatılan devasa dip çamuru temizliği projesi, kritik bir kavşakta. Milyonlarca liralık yatırım ve yoğun emekle ilerleyen çalışmalar, gölü besleyen derelerden gelen kirlilik nedeniyle büyük risk altında. Uzmanlar ve çevreciler, dere ağızlarındaki önlemler artırılmazsa tüm çabanın boşa gidebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Dev Proje ile 2 Milyon Metreküp Çamur Temizlendi
Van Büyükşehir Belediyesi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı iş birliğiyle Temmuz 2021'de hayata geçirilen "Dip Çamuru Temizliği" projesi, Türkiye'nin en büyük gölünü kurtarmayı hedefliyor. Yaklaşık 14 kilometrelik sahil şeridini kapsayan çalışmalarda bugüne kadar 1 milyon 970 bin metreküp balçık gölden çıkarıldı. Toplamda 2.7 milyon metreküp çamurun temizlenmesinin planlandığı projenin maliyeti ise 200 milyon TL'yi aştı. Günlük 350-400 metreküp kapasiteyle süren hummalı çalışma, Van Gölü'ne nefes aldırıyor.
Dere Ağızlarındaki Kirlilik Alarm Veriyor: Bariyerler Neden Kaldırıldı?
Ancak, temizlik çalışmalarının başarısını gölgeleyen ciddi bir tehdit var: Akköprü ve Balık Bendi derelerinden taşınan atıklar. Geçmişte bu dere ağızlarında, çöplerin göle ulaşmasını engelleyen "çöp tutucu bariyerler" bulunuyordu. Bu bariyerlerin kaldırılmış olması, özellikle ilkbaharda karların erimesiyle birlikte plastik ve evsel atıkların doğrudan temizlenen bölgelere akmasına neden oluyor. Bu durum, milyonlarca liralık yatırımı ve emeği riske atıyor.
İskele Sahili Çöp Dağlarına Döndü
Kirliliğin en görünür olduğu noktalardan biri, Akköprü Deresi'nin İskele sahiline döküldüğü alan. Burada sahilde biriken çöp yığınları, hem görüntü kirliliği ve kötü kokuya yol açıyor hem de çevre sağlığını tehdit ediyor. Bölge sakinleri, belediyenin zaman zaman temizlik yaptığını ancak sorunun kaynağında, dere yataklarında kalıcı bir çözüm üretilmediğini, bu nedenle kirlilik döngüsünün kırılamadığını ifade ediyor.
Endemik İnci Kefali'nin Geleceği Tehlike Altında
Yaşanan kirlilik, sadece görsel bir sorun değil, aynı zamanda biyolojik bir yıkımın habercisi. Dünyada sadece Van Gölü'nde yaşayan endemik bir tür olan İnci Kefali, her yıl Nisan-Haziran aylarında üremek için bu derelere göç ediyor. Dere yataklarındaki plastik ve diğer atıklar, balıkların hayati öneme sahip yumurtlama alanlarını tahrip ediyor. Bu durum, türün geleceği ve gölün biyolojik dengesi için büyük bir tehdit oluşturuyor.
Yetkililere Acil Çağrı: Bütüncül Önlemler Şart
Vanlıların "Van Denizi" olarak andığı bu doğa harikasının korunması için vatandaşlar ve çevre örgütleri yetkililere acil adım atılması çağrısında bulunuyor. Beklenen önlemler şöyle sıralanıyor:
* Akköprü ve Balık Bendi derelerinin ağızlarına, çöplerin göle ulaşmasını engelleyecek Çöp bariyerleri acilen yeniden kurulmalı.
* Dere yatakları düzenli olarak ıslah edilmeli ve temizlenmeli.
* Sahil şeridinde atık birikimini önlemek için 7/24 denetim ve hızlı müdahale mekanizması oluşturulmalı.
* Tüm Van Gölü havzasında "sıfır atık" prensibine dayalı, bütüncül bir çevre yönetim planı hayata geçirilmeli.
Uzmanlara göre, bu adımlar atılmadığı sürece, yıllardır sürdürülen ve büyük kaynaklar ayrılan dip çamuru temizliğinin kalıcı bir fayda sağlaması mümkün görünmüyor. Van Gölü'nün kaderi, alınacak acil ve etkili önlemlere bağlı.
Kaynak: Van Postası Gazetesi / Kenan Gül'ün Haberi