Ortadoğu'daki savaş hali, küresel enerji piyasalarını altüst etti. Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Aramco tesislerine saldırı, petrol fiyatlarını 84 doların üzerine çıkardı. Akaryakıta ani zam beklentisi istasyonlarda kuyruklara neden olurken, devletin vergi indirimiyle tüketiciyi koruması gündemde.
Ortadoğu'da tırmanan gerilim, dünya enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve Suudi Arabistan'ın devlet petrol şirketi Aramco'ya düzenlenen saldırılar, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri zirveye taşıdı. Petrol fiyatları son üç yılın en yüksek seviyelerine ulaşırken, akaryakıt zamları ve tedarik sıkıntıları dünya genelinde baş gösterdi. Avrupa'da doğalgaz fiyatları yükselirken, Türkiye'de de tüketiciyi korumak için "eşel mobil" sisteminin yeniden devreye alınması gündemde.
Kritik Boğaz Kapanırken Petrol Fiyatları Fırladı
Çatışmaların üçüncü gününde İran'ın dünya petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı, piyasalarda ani bir paniğe yol açtı. Dünya petrol ihtiyacının yaklaşık %86'sının geçtiği bu kritik su yolunun kapanması, petrol fiyatlarını varil başına 80 dolar seviyelerine çıkardı. Ardından gelen Aramco saldırıları ise fiyatların 84 doların üzerine tırmanmasına neden oldu. Enerji analistleri, mevcut koşulların sürmesi halinde petrol fiyatlarının 100 dolar seviyelerini test edebileceği uyarısında bulunuyor.
Enerji Krizi Domino Etkisi Yaratıyor
Petrol tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar, diğer enerji kaynaklarına yönelik talebi artırarak bir domino etkisi yarattı. Katar, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesislerindeki ihracatını durdurduğunu açıkladı. Bu gelişme, Avrupa'da doğalgaz fiyatlarının %30'un üzerinde artmasına yol açtı. Aynı zamanda, doğalgazdaki kesintiler nedeniyle kömüre yönelik artan talep, kömür fiyatlarını da 3 yılın en yüksek seviyesine, ton başına 128,7 dolara çıkardı. Bu durum, özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde enflasyon ve ekonomik durgunluk endişelerini körüklüyor.
Pompa Fiyatlarına Acil Zam Beklentisi ve Tüketici Paniği
Küresel piyasalardaki bu hızlı yükseliş, Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına anında yansıdı. Sektör kaynakları, motorinin litre fiyatına 6,70 TL, benzinin litre fiyatına ise 2,50 TL zam yapılmasının beklendiğini duyurdu. Bu zamların gerçekleşmesi halinde motorin fiyatının 70 TL, benzinin ise 60 TL seviyelerine çıkması öngörülüyor. Bu beklenti, birçok vatandaşın fiyat artışından önce depo doldurmak için akın etmesine ve benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluşmasına neden oldu. Avrupa'nın birçok ülkesinde de benzeri görüntüler yaşanırken, bazı istasyonlar stoklarını korumak için pompaları kapatma yoluna gitti.
Devlet Devreye Giriyor: Eşel Mobil Sistemi Geri Gelebilir
Yaşanan gelişmeler karşısında Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın harekete geçtiği öğrenildi. Tüketiciyi olası fiyat şoklarından korumak amacıyla, pandemi döneminde uygulanan "eşel mobil" sisteminin yeniden devreye alınması değerlendiriliyor. Bu sistem kapsamında, akaryakıttaki fiyat artışının belirli bir kısmı, devletin vergi gelirlerinden feragat etmesi yoluyla tüketiciye yansıtılmayabiliyor. Bakanlık kaynakları, konuya ilişkin etki analizleri tamamlandıktan sonra nihai bir karar verileceğini ifade ediyor. Alınacak karar, hem enflasyon üzerindeki baskıyı hafifletme hem de tüketici alım gücünü koruma açısından büyük önem taşıyor.